Prawa pacjenta w Unii Europejskiej regulowane są poprzez rozporządzenia rady (EWG), rady europy i parlamentu europejskiego. Światowe organizacje pacjentów przygotowały dokument zwany Europejską Kartą Praw Pacjenta. Europejska Karta Praw Pacjentów jest to nieformalny dokument pozarządowy sporządzony w 2002 roku przez organizację Active Citizenship Network we współpracy z 12 organizacjami z różnych krajów Unii Europejskiej.

Europejska Karta Praw Pacjentów zawiera czternaście praw pacjentów. Prawa te mają gwarantować wysoki poziom ochrony ludzkiego zdrowia i zapewnienie wysokiej jakości usług przez różne systemy zdrowia w Europie. Spośród tych praw można wymienić takie jak prawo dostępu do opieki medycznej, poufności i prywatności, rekompensaty czy zażaleń. W Polsce prawa pacjenta rozproszone są w wielu aktach prawnych.
krajeue-mala
Nie ma jednego aktu prawnego który zbierał by wszystkie prawa związane z procesem udzielania świadczeń zdrowotnych. W Niemczech również nie występuje jednolity akt regulujący kompleksowo sytuację praw pacjentów. W Wielkiej Brytanii natomiast obowiązuje Karta Praw Pacjenta opracowana przez rząd tego kraju. Ochronę praw pacjenta wspomagają różnego rodzaju instytucje społeczne jak na przykład stowarzyszenia pacjentów, grupy samopomocowe i federacje stowarzyszeń o zasięgu krajowym.

Po wstąpieniu do UE mieszkańcy kraju mogą korzystać z opieki medycznej na całym obszarze Unii. Cudzoziemcowi przysługują takie same prawa jak pacjentowi w kraju. Pacjenci mogą w ramach ubezpieczenia płaconego w kraju wyjechać do innego kraju i tam podjąć leczenie, jednak jego koszt może się różnić. System opieki zdrowotnej każdego kraju jest inny. Z tego też powodu nie wszystkie świadczenia są w pełni refundowane. Można się ubiegać o wydanie karty EKUZ, czyli Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego.

ue_600Karta ta uprawnia do korzystania w stanach nagłych z opieki zdrowotnej podczas tymczasowego pobytu w państwie członkowskim Unii Europejskiej oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu. Podstawy prawne systemu zawarte są w rozporządzeniu nr 1408/71. EKUZ zachowuje ważność do momentu określonego w karcie, jako data końcowa ważności karty, albo też traci ją gdy posiadacz karty utracił status osoby ubezpieczonej w NFZ.

Jeśli obywatel Polski podjął pracę lub założył działalność gospodarczą poza granicami kraju wtedy Karta automatycznie wygasa. W sytuacji łamania praw pacjenta pacjent może zgłosić się do Rzecznika Praw Pacjenta w Narodowym Funduszu Zdrowia. Może się zgłosić również do Biura Praw Pacjenta przy Ministrze Zdrowia lub wszcząć wobec winowajcy postępowanie sądowe.